Nieważność kredytu indeksowanego albo denominowanego do waluty obcej w przeważającej większości wynika z zawarcia w jego treści klauzul niedozwolonych (tzw. klauzul abuzywnych). Niedozwolone klauzule umowne mogą dotyczyć przy tym m.in. zasad przeliczania na walutę obcą wypłacanych środków lub rat wpłacanych przez kredytobiorcę (np. przeliczania ich po kursie samodzielnie określonym przez bank w obowiązującej w nim Tabeli Kursowej Banku). Jednocześnie, banki udzielając tego rodzaju kredytów nie wykonywały nałożonych na nie przez prawo obowiązków informacyjnych, w tym nie informowały kredytobiorców o ryzyku związanym z zawarciem kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej (o ryzyku kursowym).
W przypadku stwierdzenia przez sąd nieważności umowy kredytowej w całości, z uwagi na zawarte w niej niedozwolone postanowienia umowne, uznaje się ją za niezawartą, a strony muszą zwrócić sobie nawzajem to co świadczyły
Warto jednak zauważyć, że „żądanie ustalenia nieważności umowy” nie jest jedynym roszczeniem przysługującym kredytobiorcom. Kredytobiorca, zamiast żądać unieważnienia umowy, może także dochodzić jej tzw. „odfrankowienia”. Oznacza to, że umowa pozostanie skuteczna, ale bez klauzul przeliczeniowych do franka szwajcarskiego. Dzięki temu umowa będzie traktowana, jak kredyt złotówkowy zawarty na warunkach określonych w umowie frankowej, czyli z oprocentowaniem określanym zgodnie ze wskaźnikiem LIBOR. Powyższe rozwiązanie może być korzystne dla kredytobiorców, którym pozostała do spłaty znaczna część kredytu, a środki zapłacone dotychczas do banku nie pozwalają na pokrycie kwoty faktycznie otrzymanej od banku na podstawie umowy.
W przypadku uznania przez sąd, że umowa kredytowa jest nieważna w całości, przestaje ona istnieć. Uznaje się zatem, że umowa nie została w ogóle zawarta. W takiej sytuacji przyjmuje się, że skoro bank nie mógł zawrzeć umowy w takiej formie, to strony umowy nigdy nie łączył żaden stosunek prawny. Strony są więc zobowiązane do wzajemnego rozliczenia: bank powinien oddać kredytobiorcy każdą wpłaconą kwotę na poczet rat kredytu, prowizji, a kredytobiorca powinien oddać do banku kwotę kredytu jaką otrzymał w walucie PLN.
Tak zwane „odfrankowienie” jest oparte na roszczeniu o zwrot kwot z tytułu nadpłacenia kredytu. Nadpłata kredytu (a właściwie każdej poszczególnej raty) wynika z faktu stosowania przez bank swoich kursów walut (tj. kursów z własnych tabel kursowych). Skutkiem skorzystania z „odfranokowienia” umowy, w przypadku uwzględnienia takiego roszczenia przez sąd, jest zwrot kredytobiorcy wszystkich nadpłaconych kwot lub nawet zmiana kredytu na kredyt złotówkowy (a więc taki, który od początku podlegałby spłacie na lepszych warunkach).
Absolutnie nie. Późniejsze „próby” banku naprawiania wadliwej umowy kredytowej są nieistotne z punktu widzenia roszczeń, które konstruujemy dla naszych klientów. To, że miało miejsce przejście na spłatę bezpośrednio w walucie CHF nie wpływa na zasadność roszczenia i wadliwość umowy pierwotnej.
Tak. Spłacenie kredytu CHF nie pozbawia Cię możliwości dochodzenia swoich praw. Jeżeli Twoja umowa kredytu frankowego była wadliwa (znajdowały się w niej tzw. klauzule abuzywne), możesz skierować do sądu powództwo z żądaniem jej unieważnienia oraz zapłaty przez bank nienależnie pobranych kwot. Warto też pamiętać, że – zgodnie z wyrokiem TSUE z 10 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. C-776/19 – termin przedawnienia roszczeń z tytułu w/w umowy nie może rozpocząć biegu, dopóki kredytobiorca nie dowie się o wadliwości swojej umowy kredytu frankowego. Powoduje to, że konsument może dochodzić od banku zwrotu nienależnie pobranych kwot za cały okres kredytowania.
Przykładowy zapis stosowany w umowach kredytowych: “Kwota kredytu wypłacana w złotych, zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych.” Lub „Kwota wpłaty raty w złotych przeliczana jest na CHF wg kursu sprzedaży obowiązującego w Banku na dzień (…).”.
Przykładowe klauzule dotyczące oprocentowania kredytu mające charakter abuzywny wyglądają następująco: „Zmiana wysokości oprocentowania Kredytu może nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji”
Centrum Analiz Umów Kredytowych Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi
NIP: 725-234-19-16
REGON: 528178982
KRS: 0001096694
Sąd Rejestrowy: Sąd Rejonowy dla Łodzi‑Śródmieścia w Łodzi XX Wydział Gospodarczy KRS
Numer rachunku bankowego (Credit Agricole):
73 1940 1076 3263 3386 0000 0000